Można już zastrzec numer PESEL w aplikacji mObywatel

Podkomisarz Adam Dembiński z Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi tłumaczy, że o kradzieży tożsamości mówimy, gdy ktoś bezprawnie wejdzie w posiadanie danych osobowych innej osoby i wykorzysta je wbrew jej woli. Mówiąc wprost – podszywa się pod inną osobę, zazwyczaj w celu osiągnięcia korzyści finansowej.

Dlatego zastrzeżenie PESEL-u ma zapobiegać wyłudzeniom kredytów czy pożyczek. Bartłomiej Drozd – ekspert z portalu ChrońPESEL.pl – mówi, że do czerwca przyszłego roku Polacy nawet po zastrzeżeniu numeru PESEL nie muszą do końca czuć się bezpieczni

– Dopiero od 1 czerwca 2024 roku banki, firmy pożyczkowe, telekomy i notariusze będą mogły tak naprawdę weryfikować, czy dany klient nie został zastrzeżony. Co za tym idzie: dzisiaj tak naprawdę nie ma obowiązku weryfikacji, ponieważ technologicznie to nie jest jeszcze możliwe.

W praktyce banki czy firmy pożyczkowe przed udzieleniem kredytu będą sprawdzały w bazach, czy klient ma zastrzeżony nr pesel. Ta sama będzie obowiązywała operatorów telekomunikacji przed wydaniem duplikatu karty SIM, a notariuszy przy sprzedaży lub obciążeniach nieruchomości – mówi Bartłomiej Drozd.

Pełne połączenie systemów bankowych nastąpi w drugiej połowie przyszłego roku

– Do 1 czerwca 2024 roku będzie następowało zasilenie rejestru zastrzeżeń zgodami obywateli na takie zastrzeżenie, a po drugim etapie będzie następowała integracja naszego systemu z systemami wszystkich instytucji zobowiązanych do tego, żeby z danych w rejestrze zastrzeżeń korzystać -wyjaśnia minister cyfryzacji Janusz Cieszyński.

System ma ustrzec Polaków przed ewentualnymi konsekwencjami kradzieży tożsamości – tłumaczyła w rozmowie z Polskim Radiem Białystok radca prawny dr Katarzyna Siemion z Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku.

– Jeżeli nasz nr PESEL będzie zastrzeżony, to wtedy będziemy mogli uchronić się od tego, że jeżeli ktoś będzie chciał podszyć się pod nas, ukradnie naszą tożsamość, będzie chciał zaciągnąć pożyczkę, instytucje będą zobowiązane weryfikować to, czy faktycznie nasz PESEL jest zastrzeżony. Jeżeli będzie w bazie, a instytucja tego nie sprawdzi, to w przypadku np. pożyczki nie będziemy zobowiązani do zapłaty tej pożyczki – zaznacza dr Katarzyna Siemion.

Według Bartłomieja Drozda trzeba uważać na jeszcze jedno zagrożenie.

– Bank będzie weryfikował ten nr PESEL, natomiast nie będzie weryfikował NIP-u. Jeżeli dzisiaj w dalszym ciągu jest bardzo duży problem jeżeli chodzi o zakładanie jednoosobowych działalności gospodarczych na fałszywe dane, wówczas ktoś, kto założy działalność gospodarczą będzie mógł starać się o kredyt jako NIP. To spowoduje, że w łatwy sposób obejdzie zastrzeżenie nr PESEL – zaznacza Bartłomiej Drozd.

Warto pamiętać o podstawowych zasadach związanych z ochroną swoich danych osobowych.

– Przede wszystkim przetrzymuj w bezpiecznym miejscu dokumenty takie jak dowód osobisty, paszport, prawo jazdy. Nie udostępniaj dokumentów osobom trzecim, jeśli nie jest to konieczne. Nie pozostawiaj ich wypożyczając np. sprzęt sportowy. Nie kopiuj, jeśli nie jest to uzasadnione. Niszcz stare dokumenty i korespondencję papierową zawierającą dane. Nie podawaj swoich danych w trakcie rozmów telefonicznych z osobami, których nie znasz, nawet jeśli podają się za przedstawicieli banku czy innej instytucji finansowej – przestrzega podkomisarz Adam Dembiński.

Czy łatwiej byłoby, by wraz z nadaniem nr PESEL zastrzec go automatycznie? Niestety nie, bo każdy musi sobie tego życzyć. PESEL należy do obywatela i to obywatel ma decydować, co chce z nim zrobić. Dlatego każdy z nas w wolności będzie mógł podjąć taka decyzję, by móc uchronić swoje dane osobowe.