47-letni Marian Cynarski, prezydent Łodzi, zginął od ciosu nożem. Krytycznego dnia, 14 kwietnia 1927 r., we czwartek (tzw. Wielki Czwartek, przed Świętami Wielkanocnymi), tuż przed godz. 11 prezydent Cynarski wyszedł ze swego mieszkania, mieszczącego się na drugim piętrze kamienicy przy ul. Andrzeja 4 (dzisiaj ul. Struga). Na ulicy, jak zwykle, czekała już dorożka, która odwoziła go do magistratu.

Mapa zbrodni. Zamach na prezydenta — fot. Agata Zielińska

Prezydent powoli schodził w dół, wciągając rękawiczki. Zabójca zaskoczył go na parterze. Niespodziewanie zaatakował nożem, wbijając go po rękojeść w brzuch swej ofiary. Cynarski nie zdążył nawet zareagować, zachwiał się, po czym osunął na schody, brocząc krwią. Zdążył krzyknąć: „Złodzieje!”. Rana była śmiertelna.

Nie mając cienia podejrzeń, w prasie ogłoszono informację o wyznaczeniu bardzo wysokiej jak na tamte czasy, 5-tysięcznej nagrody pieniężnej dla osoby, która przyczyni się do ujęcia sprawców zabójstwa. Przynęta okazała się skuteczna.

O szczegółach tej historii opowiada dziennikarz Jarosław Warzecha.

Posłuchaj:

00:00

Przykro mi, ale nic nie znalazłem.

Proszę wpisać inną frazę

5 maja 1927 r. o godz. 9 obydwaj zabójcy stanęli przed łódzkim Sądem Okręgowym. Sala sądowa pękała w szwach. Na ulicy zgromadziły się tłumy, porządku musiała pilnować policja konna. Prokurator Krychowiecki odczytał akt oskarżenia, w którym nie dopatrzył się żadnych okoliczności łagodzących dla sprawców zbrodni i dla obydwu zażądał kary śmierci.

Oskarżony Adam Walaszczyk potwierdził swoje zeznania złożone w śledztwie i przyznał się do winy. Sąd nie okazał mu jednak łaski i skazał na śmierć. Wyrok wykonano przez rozstrzelanie następnego dnia wczesnym świtem. Drugi oskarżony, Kazimierz Rydzewski miał więcej szczęścia. Prawdopodobnie za namową swego adwokata odwołał wszystkie zeznania złożone w śledztwie i kategorycznie oświadczył, że nie brał udziału w zabójstwie prezydenta Cynarskiego. W Wielki Czwartek pracował na cmentarzu św. Antoniego przy ul. Solec i na potwierdzenie tego może przedstawić świadków.

Sąd skierował sprawę Rydzewskiego do ponownego rozpatrzenia. W styczniu 1928 r. doszło do drugiej rozprawy. Sąd nie dał wiary tłumaczeniom oskarżonego, uznając że skłonił on Walaszczyka do popełnienia mordu i sam brał w nim udział. Skazał go na karę śmierci. Ostatecznie jednak Rydzewski nie stanął przed plutonem egzekucyjnym. 23 maja 1928 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie wymierzył mu karę bezterminowego więzienia (dożywocie).