Oratorium Pax et Bonum w klasztorze „na końcu świata”

Franciszkanie z Radomska zapraszają na wyjątkowe wydarzenie muzyczne

Klasztor franciszkanów w Radomsku nie bez przyczyny można nazwać klasztorem „na końcu świata”. Bo choć położony, jak samo miasto w centralnej Polsce i blisko ważnych szlaków komunikacyjnych, to wciąż pozostaje nieznany, jakby na końcu świata.

I właśnie tu 15 sierpnia 2025 r. o godz. 20:00 na scenie plenerowej w ogrodach franciszkańskiego będzie miało miejsce niecodzienne wydarzenie jakim jest Oratorium Pax et Bonum. Jest to wydarzenie przede wszystkim duchowe, z wątkami patriotycznymi zaczerpniętymi z historii miasta Radomska, która mocno jest spleciona z historią radomszczańskich franciszkanów sięgającą XIII w.

Radomsko – ludzie i czasy

 Radomsko, miasto średniej wielkości, leżące w województwie łódzkim, położone dziewięćdziesiąt kilometrów od Łodzi, czterdzieści kilometrów od Częstochowy i sto osiemdziesiąt kilometrów od Warszawy. Do końca XVI stulecia w  granicach Ziemi Łęczycko-Sieradzkiej było miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.

Radomsko – według jednych źródeł – wzięło swoją nazwę od niewielkiej rzeczki Radomki, która cicho przepływa przez miasto. Inna wersja to utworzony gramatycznie przymiotnik od imienia Radomir, ziemi, która należała do Radomira.

Pierwsza wzmianka w źródłach pisanych o Radomsku pochodzi z 1243 roku. Występuje w  dokumencie wystawionym w Radomsku przez księcia Konrada Mazowieckiego dotyczącym nadań dla dominikanów w  Płocku. Przyjmuje się, że dokument lokacyjny nadający prawa miejskie został wystawiony w 1266 roku przez księcia sieradzkiego Leszka Czarnego.

Niemal od samego początku dziejów Radomska wpisuje się zakon franciszkański, który jest nieodłącznym elementem tej wspaniałej, lokalnej społeczności.

Początkowo, w 1286 r. franciszkanie przybyli do pobliskiej Brzeźnicy. Następnie za aprobatą kapituły prowincjalnej w Inowrocławiu w 1288 roku przeniesiono siedzibę klasztoru do Radomska. Jeżeli chodzi o fundację w Brzeźnicy, to można przypuszczać za niektórymi historykami, że skoro Ziemia Sieradzka na ten czas należała do Leszka Czarnego, to jego można uznać za fundatora klasztoru w  Brzeźnicy, zgodnie z  przyjętymi zasadami i tradycjami. Śmierć Leszka Czarnego we wrześniu 1288 roku skutkowała przejęciem Ziemi Sieradzkiej przez Władysława Łokietka, który bardzo przyjaźnił się z franciszkanami.

Należy przypuszczać, że przychylność Władysława Łokietka przyczyniła się do przeniesienia klasztoru franciszkanów z Brzeźnicy do Radomska, które uzyskało już wtedy prawa miejskie i zaczęło się rozwijać. W 1297 roku król Władysław Łokietek spowodował przeniesienie klasztoru z Brzeźnicy do Radomska i on uznawany jest za fundatora i wielkiego dobrodzieja tego klasztoru.

W  latach 1382 i  1384 w  klasztorze odbyły się zjazdy szlacheckie. Tu dokonano wyboru świętej Jadwigi Andegaweńskiej na króla Polski, także tu miała dojść do skutku przedwstępna umowa spisana w sprawie zawarcia małżeństwa Królowej Jadwigi z Jagiełłą.

Częste pożary i wojny, które nawiedzały i niszczyły miasto doprowadziły do tego, że w połowie XV wieku zakonnicy zmuszeni byli przenieść się znowu do Brzeźnicy i  dopiero po około osiemdziesięciu latach – dzięki życzliwości i hojności królowej Bony, drugiej żony Zygmunta Starego – mogli w 1543 roku powrócić do Radomska.

Po rozbiorach Polski Księstwo Sieradzkie, a  więc i  Radomsko zagarnęły Prusy. Rząd pruski w  1800 roku skonfiskował znaczną część dóbr klasztornych, a  zakonnikom na utrzymanie wyznaczył pensje.

Po kongresie wiedeńskim w 1815 roku, Radomsko znalazło się w granicach Królestwa, a  więc pod panowaniem Rosji carskiej. W 1863 roku w klasztorze franciszkanów mieścił się jeden ze sztabów powstania styczniowego. Za tę patriotyczną wierność franciszkanie srogo zapłacili. W  1864 roku gwardian, ojciec Kamiński za wygłoszenie patriotycznej mowy przy wzniesieniu dębowego krzyża, istniejącego do dziś, postawionego na cześć poległych w walce o wolność w 1863 roku, został osadzony w więzieniu w Piotrkowie; innych zakonników wywieziono do klasztoru w Kaliszu, przeznaczonego na wymarcie. Sam klasztor został zniesiony – pozostał w nim tylko jeden zakonnik. Po jego śmierci w 1874 roku kościołem franciszkańskim zarządzali kapłani prefekci miejscowych szkół.

Pod koniec I  wojny światowej, gdy część terenów Królestwa Polskiego zajęły wojska austriackie, jeszcze w  połowie sierpnia 1918 roku udało się franciszkanom przybyłym z Galicji odzyskać kościół i część klasztoru.

Pierwszym gwardianem odzyskanego klasztoru był ojciec Romuald Wojtal. Razem z nim byli ojcowie Korneli Czupryk i Augustyn Hamielec. Dekretem z 15 lutego 1919 roku rząd Rzeczypospolitej uznał klasztor radomszczański za własność franciszkanów.

Ze względu na cieszący się czcią wiernych obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus 10 października 1991 roku biskup Stanisław Nowak nadał kościołowi rangę sanktuarium Najświętszej Maryi Panny Bolesnej i dokonał poświęcenia Dróżek Matki Bożej Bolesnej.

Radomsko – miasto nieustannej walki o przetrwanie i tożsamość. Nigdy jednak nie poddało się w trosce o pokój między ludźmi i dobro każdego człowieka. Ustawiczne wojny i słabość władzy centralnej przyczyniły się do upadku wielu miast w całej Rzeczypospolitej. Również Radomsko doświadczyło zubożenia poprzez grabieże i pożary. Upadło rzemiosło i handel, a epidemia tyfusu zdziesiątkowała ludność. Radomsko zaczęło wychodzić z zastoju dopiero w XVIII stuleciu, a w dobie Sejmu Czteroletniego miasto włączyło się w nurt krajowych przemian.

Przeprowadzona przez Radomsko w 1846 roku kolej warszawsko-wiedeńska, znacznie przyczyniła się do rozwoju przemysłu oraz życia gospodarczego i kulturalnego miasta. Wielu mieszkańców Radomska wzięło czynny udział w  powstaniach: listopadowym w  1830 roku i styczniowym w 1863 roku. Klęska powstań nie zahamowała jednak polskiej działalności wyzwoleńczej, m.in. przez głoszone w kościele franciszkańskim kazania patriotyczne w języku polskim, czego konsekwencją było wygnanie zakonników z miasta. Była to wielka strata dla mieszkańców. Społeczeństwo jednak nie zapomniało o swoich bohaterach. Na terenie klasztoru znajduje się krzyż upamiętniający wygnanie i powrót franciszkanów do Radomska.

W XIX wieku Radomsko zaczęło rozwijać się także pod względem urbanistycznym. W  drugiej połowie tego stulecia wzniesiono najokazalsze budowle w  mieście, a  wśród nich ratusz. W  latach 1869–1876 wybudowany został na miejscu dawnego nowy kościół w stylu neobarokowym  pod wezwaniem świętego Lamberta.

Wybuch drugiej wojny światowej  stał się dla Radomszczan faktem wraz z pierwszymi bombami, które spadły na miasto rankiem 1 września 1939 roku. Już 3 września Radomsko zostało zajęte przez Niemców i rozpoczęły urzędowanie władze okupacyjne. Miasto zasłynęło jednak z walki z  okupantem. Chlubnie zapisała się młodzież harcerska Szarych Szeregów – organizacji, którą powołano w Radomsku na przełomie 1939 i 1940 roku.

Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną NKWD  rozpoczęła aresztowania żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych i Armii Krajowej. Wśród konspiratorów ważną rolę odegrał kapitan Stanisław Sojczyński pseudonim „Warszyc”. Został ostatecznie aresztowany, a po ciężkich torturach wykonano na nim wyrokach śmierci w 1947 roku. Dopiero po 1989 roku „Warszyc” i  jego żołnierze zostali zrehabilitowani. Jednak miejsce pochówku kapitana Sojczyńskiego do dziś jest nieznane. Pozostaje jednak w sercach i pamięci wielu pokoleń Radomszczan.

oes/radomsko.franciszkanie.pl

Materiał Organizatora