W obliczu dynamicznych zmian społecznych i potrzeb rodziców najmłodszych dzieci, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) uruchomiło program „Akademia Wsparcia – krajowy system wspierania opieki wczesnodziecięcej w Polsce (2024–2026)”. Projekt ten – realizowany w ramach ustawy „Aktywny rodzic” obowiązującej od 1 października 2024 r. – ma na celu podnoszenie dostępności oraz jakości opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 poprzez wprowadzenie i wdrażanie nowych standardów w wymiarze ogólnopolskim i regionalnym.

Realizacja projektu w każdym z województw pozwoli na przygotowanie opiekunów, kadry zarządzającej żłobkami i klubami dziecięcymi oraz jednostek samorządu terytorialnego do wdrożenia nowych regulacji wynikających z Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie standardów opieki sprawowanej nad dziećmi w wieku do lat 3, które wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2026 roku.

Nowe standardy

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2024 r. wprowadza szczegółowe wymogi, które muszą spełnić instytucje zajmujące się najmłodszymi – zarówno przy rejestracji żłobków, klubów dziecięcych i dziennych opiekunów, jak i podczas bieżącej działalności placówek. Dłuższy okres przejściowy ma zapobiec chaosowi i umożliwić przygotowanie systemu wczesnej edukacji do stopniowego wprowadzenia nowych wytycznych. Jak ogłosił na swojej stronie internetowej resort rodziny, nowe standardy uwzględniają szeroki zakres potrzeb najmłodszych dzieci – nie tylko opiekę w wymiarze fizycznym, ale także wsparcie rozwoju emocjonalnego, poznawczego i społecznego. Całość została podzielona przez MRPIPS na cztery główne obszary:

1. Praca z dziećmi – obejmuje codzienne doświadczenia maluchów w placówkach opiekuńczych. Kluczowe znaczenie mają tu warunki stwarzane przez personel: atmosfera w placówce, szacunek, troska o relacje oraz dbałość o organizację życia w placówce.
2. Organizacja pracy opiekunów – podkreśla wagę profesjonalizacji usług opiekuńczych i edukacyjnych. Rozporządzenie akcentuje konieczność rozwoju zawodowego pracowników, ich dobrostanu i przejrzystych procedur. Istotna jest także odpowiednia aranżacja przestrzeni oraz regularne monitorowanie jakości pracy w atmosferze wzajemnego zaufania.
3. Współpraca z rodzicami – zakłada aktywne zaangażowanie rodziców w życie żłobków i klubów oraz umożliwia im zdobywanie wiedzy i umiejętności wychowawczych. Relacja między personelem a rodzinami powinna być partnerska i otwarta.
4. Kontrola wdrażania standardów – gwarantuje bieżące monitorowanie i ocenę jakości opieki.

Struktura

W celu usprawnienia realizacji projektu na każdym poziomie, w strukturze projektu wyróżniono trzy jednostki:

• Krajowy Lider Akademii Wsparcia (KLAW) – Fundacja Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego
Fundacja Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego została wyłoniona w konkursie na koordynatora głównego projektu. Jako Krajowy Lider Akademii Wsparcia Fundacja odpowiada za opracowanie materiałów, prowadzenie portalu Najmłodsi.pl, przygotowywanie podręczników, organizację szkoleń oraz konferencji, a także pomoc Wojewódzkim Liderom Akademii Wsparcia.

• Wojewódzcy Liderzy Akademii Wsparcia (WLAW)
W każdym województwie wyłoniono organizację pozarządową, która pełni funkcję lidera regionalnego. WLAW odpowiadają za prowadzenie szkoleń, mentoringu, superwizji, organizację konferencji regionalnych, działania w społecznościach lokalnych, prowadzenie szkoleń dla JST oraz warsztaty dla rodziców.

• Ambasador Akademii Wsparcia – Fundacja Zwalcz Nudę
Fundacja Zwalcz Nudę ma za zadanie zwiększanie zasięgu programu, zwłaszcza w „gminach-białych plamach” – samorządy uczestniczące w programie otrzymują wsparcie w planowaniu sieci placówek opiekuńczych, a także w dostosowaniu ich do nowych standardów.

Akademia Wsparcia – kto może wziąć udział w programie?

Adresatami projektu Akademia Wsparcia są pracownicy samorządów (kontrolujący żłobki i inne formy opieki), kadra dyrektorska i opiekuńcza w żłobkach, klubach dziecięcych i u dziennych opiekunów, rodzice dzieci w wieku do lat 3 oraz osoby, które chciałyby odbyć szkolenia przygotowujące do wykonywania zawodu opiekuna w instytucjach opieki nad najmłodszymi.

W ramach projektu Wojewódzcy Liderzy Akademii Wsparcia oferują:
• szkolenia stacjonarne i online dla instytucji opieki i przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego,
• kursy kwalifikacyjne na opiekuna w żłobku,
• mentoringi dla instytucji,
• superwizje w miejscach instytucjonalnej opieki nad dziećmi,
• materiały edukacyjne oraz wsparcie ekspertów,
• upowszechnienie wiedzy na temat planowanych zmian,
• darmowe wsparcie organizacyjne oraz szkoleniowe w instytucjach opieki nad dziećmi w wieku do lat 3.

Realne wsparcie dla beneficjentów programu

Jednostki i placówki objęte wsparciem w ramach projektu, mogą liczyć na realne działania ze strony Wojewódzkich Liderów Akademii Wsparcia.

Jednostki Samorządu Terytorialnego uzyskują narzędzia i wsparcie, by skutecznie nadzorować instytucje opieki według nowych wytycznych. Szkolenia dla JST dotyczą m.in. planowania inwestycji w żłobki i kluby dziecięce, nadzoru nad placówkami oraz rozliczania dotacji.

Instytucje opieki i kadra otrzymują w ramach projektu bezpłatne szkolenia, materiały edukacyjne i mentoring, który pomoże we wdrożeniu nowych standardów jakościowej opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. Szkolenia i materiały dla tej grupy obejmują tematy takie jak rozwój psychoruchowy dzieci w wieku do lat 3, praca z dziećmi ze specjalnymi potrzebami, komunikacja z rodzicami czy zarządzanie placówką.

Rodzice będą mogli wziąć udział w warsztatach rozwojowych, edukacyjnych piknikach czy spotkaniach ze specjalistami z zakresu psychologii i pedagogiki małego dziecka

Akademia Wsparcia jest jednym z najważniejszych projektów ostatnich lat w obszarze polityki rodzinnej. Program nie ogranicza się do krótkoterminowych działań, a jego celem jest trwała zmiana jakości systemu opieki nad najmłodszymi dziećmi w Polsce. Dzięki współpracy między Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Wojewódzkimi Liderami, Krajowym Liderem Akademii Wsparcia oraz organizacjami wspierającymi, program zmierza do zapewnienia dzieciom w wieku do lat 3 bezpiecznego i o wysokiej jakości opieki, startu – a jednostkom samorządu terytorialnego oraz kadrze sprawującej opiekę nad najmłodszymi – narzędzi do wprowadzenia nowych standardów.