Dzięki wybitnym umiejętnościom Jana Kowalewskiego, polskie dowództwo mogło z wyprzedzeniem poznać plany przeciwnika – mówi prof. Grzegorz Nowik z Polskiej Akademii Nauk. -To było jak lustro ustawione za plecami Lenina, dzięki któremu można było znać karty, a także podglądać czy kolejnych Lenin kart nie wyjmuje spod stołu albo z rękawa. Wywiad radiowyi łamanie rosyjskiej korespondencji operacyjnej, wojskowej, dyplomatycznej i politycznej pozwalało na podejmowanie racjonalnych decyzji – mówi prof. Grzegorz Nowik.

Kowalewski podczas wojny 1920 roku wraz ze współpracownikami złamał ok. stu radzieckich szyfrów, które były zmieniane mniej więcej co 10 dni. O tym, że zajął się szyframi po części zdecydował przypadek – przypomina Sebastian Pilarski z Instytutu Pamięci Narodowej. -Jeden z jego kolegów, który musiał udać się na urlop, poprosił Jana Kowalskiego o zastępstwo podczas służby. A ta służba polegała na czytaniu przejmowanej korespondencji radiowej w różnych językach – wyjaśnia Sebastian Pilarski.

W Łodzi, przy Piotrkowskiej 132, gdzie Jan Kowalewski mieszkał z rodziną, wisi tablica poświęcona jego pamięci.

Informacje polskiego radiowywiadu, zorganizowanego przez Kowalewskiego, miały podczas Bitwy Warszawskiej w sierpniu 1920 roku rozstrzygający wpływ na decyzje strategiczne polskiego sztabu, i w konsekwencji na rozmiar zwycięstwa nad Armią Czerwoną. -To właśnie dzięki jego działalności ta bitwa mogła być wygrana. Prawdopodobnie Kowalewski, nawet w czasie tej bitwy, nie wystrzelił ani jednej kuli, a mimo to tak silnie wpłynął na zwycięstwo – mówił w rozmowie z Radiem Łódź historyk Sebastian Adamkiewicz z Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi.

Czytaj także: Powstaje słuchowisko o kryptologu – bohaterze Bitwy Warszawskiej [ZDJĘCIA]

Z okazji setnej rocznicy Bitwy Warszawskiej Senat ogłosił 2020 rokiem Jana Kowalewskiego. a we wrześniu tego roku kryptolog został pośmiertnie mianowany na stopień generała brygady.

na podst. IAR

Koronawirus – co musisz wiedzieć?