Ten artykułmożesz również przeczytać wmobilnej aplikacji Radia Łódź. Kliknij i dowiedz się więcej.

Przywołała ona w mej pamięci nasze spotkanie sprzed kilku lat w pracowni artysty przy ulicy Wawelskiej w Łodzi.

Wchodzę i słyszę muzykę Vivaldiego, jeden z jego koncertów skrzypcowych. Profesor z wielu czarnych płyt, jakie leżały obok gramofonu wybrał właśnie to, bowiem – jak twierdził – koncerty te przypominają mu jego matkę. To przypominanie, zapisywanie pamięci – słowami i obrazami – przewijało się przez cały czas naszej kilkugodzinnej rozmowy. Dziś, gdy piszę te słowa, zaglądam do dwóch książek, jakie wówczas otrzymałam od mojego interlokutora – to bibliofilskie wydania jego miniatur poetyckich, którym towarzyszą grafiki i rysunki. Pierwsza z tych książek nosi tytuł „Stoję na krawędzi”, druga – „U kresu wędrówki”. Jak czytamy we wstępie Grzegorza Matuszaka, przyjaciela autora – „W lirycznych, ale pełnych emocjonalnego napięcia utworach, Stary Artysta, wkraczający w połowę dziewiątej dekady lat życia, godzi się z losem, upływającym czasem, nieuchronnością śmierci”. Samotność, Pejzaż z chmurami, Krzyk, Smutek ciszy czy Na krawędzi to tytuły miniatur, jakie znalazły się w pierwszej książce; oto fragment jednej z nich, tytułowej –

Stoję na krawędzi,

Czuję ciężar otchłani.

Brak skrzydeł zniewala…

Słowa te zapisywał Rózga na skrawkach papieru, marginesach książek, w kalendarzach, na fotografiach, wiele z nich stało się impulsem do stworzenia grafik czy obrazów. Tak było w przypadku cyklu Rudery, w którym przedstawił opustoszałe domy, jakie miał okazję widzieć zaraz po wojnie w rodzinnym Zgierzu. To były domy pożydowskie i poniemieckie, pamiętał je z dzieciństwa, bawił się z mieszkającymi w nich kolegami, pozostała w nich tylko pulsująca przeszłość, mówił. To było zaraz po jego powrocie do Polski z Niemiec, gdzie spędził w czasie okupacji kilka lat na robotach przymusowych. Wspomnienia stamtąd, bombardowania alianckiego lotnictwa, śmierć, która towarzyszyła mu cały czas sprawiły, że czuł się skażony wojną, jak wiele osób z jego pokolenia. Wydarzeniom tym, pamięci o nich poświęcony jest kolejny cykl grafik – Relikty. I jeszcze Zmory i bezmiary, te na obrazach i w słowach – grafiki zostały zaprezentowane na wystawach w Essen i Rotterdamie, a słowa ? Słyszę lekko chrapliwy, niezwykle wyrazisty głos Leszka Rózgi czytającego wiersz zaczynający się od słów – Co z tym snem? Zmory, potwory…

Jego piękna, niezwykle dramatyczna i wzruszająca opowieść o zmarłej siostrzyczce, Urszuli, wiersze o Śladach wspomnień, Czasie rozstania czy Pejzażu zapamiętanym, mówione gorączkowo słowa – jestem wariatem, który rysuje, maluje pisze, oglądanie maszyny wklęsłodrukowej, z której wyszło ponad 90 tysięcy odbitek grafik, opowieści o podróży na Kretę, gdzie morze, mewy, wyspa, ale i też myśl, iż chcemy jak najszybciej tam być, a jednocześnie jak najdłużej tam płynąć – to wszystko pozostało we mnie. I jeszcze stwierdzenie, które zaskoczyło mnie, przyznaję – jestem sentymentalny dureń! I powracający podczas naszej rozmowy wątek, że każdy jest jedyną, niepowtarzalną istotą. I – na koniec – konkluzja, iż wszystko przemija, zostaje tylko ślad działania. Słowa te zostały przeze mnie zarejestrowane, nagrane, utrwalone; w archiwum radiowym odnajdą Państwo reportaż, któremu dałam tytuł „Lekko stąpałem po kwiecistej łące”. To oczywiście cytat z jednej z poetyckich miniatur Leszka Rózgi, z książki „U kresu wędrówki” –

Lekko stąpałem po kwiecistej łące,

Rozpierała mnie radość,

Wydawało sie, że fruwam.

Żyję więc, czuję, że żyję.

Jestem stary,

Ale ten chłopiec we mnie

Ciągle tkwi radośnie…

Sam autor, z towarzyszeniem muzyki Vivaldiego, wypowiada te słowa rozpoczynające reportaż. Muzyka pojawia się również na końcu, Leszek Rózga przywołuje we wspomnieniach swoją matkę –

Syneczku, tak mi ciebie brak,

Tulę Cię do serca jak ongiś

Małe dziecię moje.

Wartoprzeczytać

Przyłapała partnera na zdradzie. Mężczyzna trafił do więzienia

16 października 2026

Widzew Łódź – Wisła Kraków [RELACJA NA ŻYWO]

16 października 2026

Tak to czuję | Wyjście z roli Zosi Samosi [PODCAST]

16 października 2026

Warta Poznań – Unia Skierniewice [RELACJA NA ŻYWO]

16 października 2026

Gdzież podziały się owe lata?

Gdzie poranki nadziei?

Gdzie radość istnienia?

Nie ma już nas…

Owe lata, poranki nadziei, radość istnienia – to wszystko jest. W grafikach, rysunkach, obrazach. W Polsce i na całym świecie. W wierszach. W pracach uczniów profesora Leszka Rózgi z Wydziału Grafiki ASP w Łodzi. To jest czas odnaleziony, utrwalony. Pozostanie.